Interview met Hedy van der Ende, directeur-bestuurder van Edu-V
In het recente coalitieakkoord onderstreept het aanstaande kabinet van D’66, CDA en VVD het belang van kwaliteit, toegankelijkheid en publieke waarden in het onderwijs. Kort na publicatie volgde een Kamerbrief over leermiddelen, waarin digitale leermiddelen nadrukkelijk worden genoemd als essentieel onderdeel van toekomstbestendig onderwijs. De ambitie is helder: beter zicht op kwaliteit, meer transparantie richting scholen en stevige borging van privacy en informatiebeveiliging.
Maar ambities alleen zijn niet genoeg. De vraag is hoe deze voornemens concreet landen in de praktijk van scholen, leveranciers en toezichthouders. In dit interview reageert Hedy van der Ende, directeur-bestuurder van Edu-V op de ontwikkelingen. Haar boodschap is duidelijk: als we de kwaliteit van digitale leermiddelen écht willen versterken, moeten we versnippering tegengaan.
‘Het is positief dat onderwijs weer nadrukkelijk op de agenda staat en dat er wordt geïnvesteerd in kwaliteit. Ook de aandacht voor een keurmerk voor digitale leermiddelen is een belangrijke stap.
Wat mij betreft is het cruciaal dat we daarbij voortbouwen op wat er al is. Laten we goed kijken naar de wijze waarop we een aantal ontwikkelingen bij elkaar kunnen brengen. Stichting Edu-V verstrekt een keurmerk voor digitale onderwijs- en leermiddelen in het primair en voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs. Het keurmerk doet uitspraken over op welke wijze leveranciers in de onderwijs -en leermiddelenmarkt voldoen aan afspraken over onderlinge gegevensuitwisseling, die we publiek-privaat met elkaar hebben opgesteld. Ook het daadwerkelijk toezicht op het kunnen voeren van het keurmerk hebben we georganiseerd. We zien dat de leveranciers nu grote stappen zetten om het keurmerk te behalen. Immers hiermee laten ze de scholen zien dat ze serieus investeren in toekomstbestendig onderwijs. Hierdoor profiteert uiteindelijk het onderwijs in de ambitie de hoge kwaliteit van het onderwijs te borgen.’
‘Binnen het onderwijsveld zijn er veel initiatieven om te komen tot verbeteringen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de verschillende Groeifondsprogramma’s. Dit zijn stuk voor stuk goede initiatieven, maar ze hebben allemaal dezelfde grote uitdaging, namelijk: op welke wijze bereiken we de scholen en vindt er ook adoptie plaats van deze ontwikkelingen. Scholen staan al onder enorme druk. Er zijn personeelstekorten, hoge werkdruk, implementatie van nieuwe wetgeving, digitalisering, AI – noem maar op. Meerdere goede initiatieven vragen veel van scholen. Zij moeten ze allemaal begrijpen, wegen en vertalen naar hun eigen praktijk. Daarbij hebben ze behoefte aan duidelijkheid en overzicht en wat de betreffende onderwerpen feitelijk bieden. Laten we daar waar afzonderlijke initiatieven elkaar raken, samen optrekken.’
‘Edu-V heeft de afgelopen jaren laten zien dat publiek-privaat samenwerken in het onderwijsveld heel goed kan werken. We hebben krachtige afspraken kunnen maken op het gebied van IBP en het organiseren van standaardisatie en interoperabiliteit ten aanzien van digitale gegevensuitwisseling. Deze transitie voeren we nu gezamenlijk uit. De eerste leveranciers hebben al een keurmerk op hun product ontvangen. 2026 is een belangrijk jaar, waarin heel veel leveranciers vanuit primair en voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs toetreden tot Edu-V en het keurmerk behalen. We zijn nu volop bezig om scholen te informeren wat dit voor ze betekent. Daarbij zetten we de school centraal. Scholen houden volledige regie over hun data. Gegevensuitwisseling is veilig, flexibel en kosteloos, want leerling- en schooldata zijn geen verdienmodel.
In onze missie zit ook de opdracht om te kijken hoe we toe kunnen werken naar flexibilisering van leermiddelen. Via standaardisatie van techniek en afspraken over bijvoorbeeld metadatering van leermiddelen gaan we het makkelijker maken om leermiddelen te combineren en arrangeren. Denk hierbij aan de mogelijkheden om meer verdiepend materiaal of van verschillende niveaus te kunnen bieden aan leerlingen. Daarbij kijken we ook naar intensieve samenwerking met het Groeifondsprogramma Impuls Open Leermateriaal dat recentelijk voor 4 jaar is verlengd.
In ons Keurmerkregister kunnen scholen zien aan welke eisen digitale leermiddelen voldoen op het gebied van gegevensuitwisseling, informatiebeveiliging, privacy en interoperabiliteit. Maar ook leveranciers kunnen zien met welke andere leveranciers zij binnen de eisen van het stelsel veiliger en laagdrempelig gegevens kunnen uitwisselen. Het register is flexibel opgezet en biedt ruimte om andere relevante informatie toe te voegen. Uiteraard gebeurt dat zorgvuldig en in overleg met alle betrokken partijen.’
‘Dit zijn belangrijke thema’s waar Edu-V goed naar kijkt. We werken bijvoorbeeld aan een AI-bijlage bij de verwerkersovereenkomst, in afstemming met de Autoriteit Persoonsgegevens en in samenwerking met SIVON. Scholen moeten weten hoe AI in producten wordt toegepast. Die informatie wordt straks ook zichtbaar in het Keurmerkregister.
Wat Big Tech betreft: veel scholen maken gebruik van grote technologiebedrijven. Als onafhankelijke stichting doen wij geen uitspraken over welke producten wel of niet gebruikt moeten worden. We zorgen er wel voor dat alle leveranciers – groot of klein – langs dezelfde lat worden gelegd. Alleen zo ontstaat een eerlijk speelveld.’
‘Laten we de krachten bundelen. Als we in staat zijn om vanuit het perspectief van de school te redeneren en dat belang voorop te zetten, kunnen we met elkaar een krachtig, samenhangend, toekomstbestendig stelsel binnen de onderwijssector neerzetten!’