Tonny Plas: ‘Een keurmerk werkt alleen als alle partijen het nastreven' 

Tonny Plas startte samen met Wiebe Buising en Dennis Bloemendaal Edulas; een nieuw leerlingadministratiesysteem (LAS), dat onlangs het Edu-V keurmerk behaalde. Friso Kingma is bestuurder van Stichting Baasis, een schoolbestuur in het primair onderwijs. Hij raakte betrokken bij het initiatief vanuit de overtuiging dat het onderwijs zelf de regie moet terugpakken over zijn eigen data en digitale toekomst. In dit gesprek vertellen ze over hoe hun samenwerking is ontstaan, de meerwaarde van open standaarden en waar ze hopen dat digitalisering in het onderwijs naartoe gaat. 

Tonny: ‘Wiebe en ik zijn al een aantal jaren in gesprek met onderwijsbestuurders over de visie op het leerlingadministratiesysteem. We kwamen in contact met Onderwijsbureau Meppel. Onze vraag daar was: als schoolbesturen samen al dingen organiseren, zou dat ook kunnen met een leerlingadministratiesysteem? Zo zijn we in gesprek gekomen met Friso.’ 

Friso: ‘Ik weet nog goed hoe dat eerste gesprek ging. Er was al snel een inhoudelijke discussie over wat er nou echt aan de hand is in die markt en waar die zich naartoe ontwikkelt. Dat vond ik meteen interessant; als je anders naar een vraagstuk kunt kijken, dan ga ik daar graag op aan.’ 

Tonny: ‘We merkten: zeggen dat het anders moet, is iets heel anders dan het ook echt voor elkaar krijgen. Op een gegeven moment hebben we de stoute schoenen aangetrokken en zijn we samen Edulas gaan ontwikkelen. We hebben gezegd: we omarmen meteen de open standaarden van Edu-V, want we zijn ervan overtuigd dat je daarmee pas echt een open markt kunt realiseren.’ 

Friso: ‘Kijken naar die open standaard is interessant. Je stelt jezelf direct de vraag: Hoe hebben we het nu georganiseerd als het gaat om de data van onze leerlingen en de schoolgegevens?  

Wiebe: ‘Friso en andere schoolbestuurders werden actief betrokken bij de ontwikkeling van Edulas. Het voordeel van een nieuw systeem, is dat we alles vanaf nul konden opbouwen. Security en Privacy by design, de koppelingen van Edu-V, dat hebben we gebouwd, zonder dat we bestaande zaken hoefden aan te passen. Alleen het behalen van het keurmerk; dus het doorlopen van het traject om de koppelingen te implementeren en te testen, hebben we gedaan samen met de implementatiepartners van Edu-V. Bij dat stukje waren scholen niet betrokken.’ 

Friso: ‘En dat heeft een effect dat misschien niet meteen zichtbaar is, maar wel heel waardevol. Wij zijn niet betrokken op het detailniveau van de techniek; die stekkertjes en stopcontactjes, daar heb ik zelf weinig verstand van. Er ontstaat wel nieuwe kennis. Mensen krijgen andere inzichten en gaan andere vragen stellen. Dat is altijd het begin van verandering. En dat is ook duurzaam, want je brengt het stapsgewijs in de organisatie. Eerst op bestuurlijk niveau, dan het management. Je zaait iets.’ 

Tonny: ‘Een van onze speerpunten is dat leerkrachten minder administratieve lasten gaan ervaren. Dat klinkt simpel, maar het is behoorlijk fundamenteel. We willen dat een leerkracht in de klas geen cijfers meer handmatig hoeft in te voeren. Die worden gewoon uitgewisseld via de open standaarden van Edu-V. Het is eigenlijk heel raar dat we anno 2026 nog steeds aan het overtypen zijn of werken met exportbestandjes die je importeert – met alle gevoeligheden en risico’s van dien.’ 

Friso: ‘Dat geldt ook voor zoiets basaals als een leerling inschrijven. Ouders leveren nog handgeschreven formuliertjes in en wij typen die over in een systeem. Dat is eigenlijk best gek, want in je dagelijks leven is bijna alles geautomatiseerd; bankzaken, abonnementen, noem maar op.’ 

Tonny: ‘Zien is geloven. Scholen moeten het ervaren. Als ze merken dat ze straks meer keuzevrijheid hebben, andere systemen koppelen, minder data handmatig overbrengen, dan heb je genot, gemak en gewin voor de gebruiker. Dat moet zich vanzelf bewijzen.’ 

Friso: ‘Hoe ziet de digitale wereld rondom een kind er in 2030 uit? Dat is de vraag die we vaker moeten stellen. We zitten soms met bestuurders, beleidsmakers en studenten aan tafel die het leuk vinden om dat soort toekomstvragen te stellen. Dan merk je: de huidige systemen zijn misschien helemaal niet klaar voor wat er dan van ons gevraagd wordt. Dat geeft een andere dynamiek, een ander gesprek. Er zijn niet meteen antwoorden voor morgen, maar de richting verandert wel.’ 

Tonny: ‘We denken te veel vanuit het hier en nu. We zijn druk bezig met nieuwe systemen om de huidige werkwijze te optimaliseren. Maar we moeten onszelf steeds dwingen om te bedenken waar we naartoe willen. Als we dat scherper krijgen, zijn we niet meer aan het optimaliseren, maar aan het innoveren. Dat vraagt om een gezamenlijke visie op het hele informatielandschap in de keten.’ 

Wiebe: ‘Idealiter zou Edu-V meer moeten zijn dan alleen het implementeren van technische standaarden. Dit is een belangrijke randvoorwaarde, maar het leidt er niet automatisch toe dat de markt echt verandert. Je hebt het strategische gesprek nodig. Nu heb ik technisch meer keuzevrijheid, maar hoe maak ik er vervolgens gebruik van? Dat is een vervolgslag die minstens even belangrijk is, en ik denk dat die rol ook bij Edu-V als organisatie past.’ 

Tonny: ‘Een keurmerk werkt alleen als alle partijen het nastreven. Het onderwijs zelf moet streng worden op selectie. Partijen mét keurmerk moeten preferred supplier worden. Als er meer producten komen die het keurmerk hebben, kun je de integraties maken die je wilt. Het is een kip-ei-verhaal. Je hebt het keurmerk nodig, maar ook de vraag en de eis vanuit scholen dat het gebruikt moet worden.’ 

Friso: ‘Verandering begint altijd bij een leuk clubje mensen met de juiste kennis en het goede gesprek over de toekomst. Dat hebben we nu staan. Als je daar meer bekendheid aan geeft, als je het goed en leuk genoeg doet, dan krijg je vanzelf een olievlek. Meer mensen ontdekken wat er mogelijk is. En dat is uiteindelijk waar we naartoe moeten. Niet omdat het verplicht is.’ 

Over de sprekers

Tonny Plas

Organisatie: Edulas B.V.
Functie: Initiatiefnemer / eigenaar 
Edulas is een LAS (leerlingadministratiesysteem) voor het PO en VO ontwikkeld door drie ICT-adviseurs met jarenlange ervaring in het onderwijs. Edulas werkt samen met schoolbestuurders aan een LAS waarvan zij zelf gezamenlijk eigenaar zijn.  

Wiebe Buising

Organisatie: Edulas B.V.
Functie: Initiatiefnemer / eigenaar 

Friso Kingma

Organisatie: Stichting Baasis
Functie: Bestuurder 
Stichting Baasis is een openbare stichting waaronder 13 basisscholen in de gemeenten Groningen en Tynaarlo vallen. Op de scholen zitten totaal 2.800 leerlingen en werken 270 medewerkers. Op scholen van Stichting Baasis ontwikkelen leerlingen zich en creëren hiermee een boeiende en solide ‘Baasis’ voor het voortgezet onderwijs. Ze stellen samen met hun leerkrachten leerdoelen op, waarmee ze worden geholpen om het beste uit zichzelf te halen voor nu en morgen. 

Met het Edu-V keurmerk bouwen scholen en leveranciers samen aan een digitaal onderwijslandschap dat veilig, betrouwbaar en toekomstbestendig is. Samen zorgen we voor minder gedoe en meer tijd voor onderwijs – tijd voor wat echt telt.

Wil je weten welke leveranciers er naast Edulas B.V. nog meer een keurmerk hebben?